Để xem nội dung cuốn sách, bấm chọn “Sách ảnh- Thủ tướng Võ Văn Kiệt” (Sach anh- TT.VVK) cột hình ảnh (MEDIA Online) bên phải .
Sách do NXB Chính trị Quốc Gia phát hành năm 2008. (Hoặc xem trực tuyến tại AKITEK).
Để xem nội dung cuốn sách, bấm chọn “Sách ảnh- Thủ tướng Võ Văn Kiệt” (Sach anh- TT.VVK) cột hình ảnh (MEDIA Online) bên phải .
Sách do NXB Chính trị Quốc Gia phát hành năm 2008. (Hoặc xem trực tuyến tại AKITEK).
Sau Dấu ấn Võ Văn Kiệt của nhiều tác giả (NXB Văn hóa Sài Gòn và tạp chí Xưa và Nay xuất bản), tập sách ảnh Thủ tướng Võ Văn Kiệt – chân dung một con người của nhà nhiếp ảnh Minh Đạo (NXB Chính trị Quốc gia) là tác phẩm thứ hai ra đời, nhằm khắc họa rõ hơn về nhân vật mà nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã ghi nhận: “Một nhà lãnh đạo xuất sắc; một chính khách; một người bạn tốt; một nghệ sĩ”.
Điều thú vị là bộ ảnh này sẽ được triển lãm từ ngày 16 đến 23/11 tại Hội trường Thành ủy TP.HCM (111 Bà Huyện Thanh Quan, Q.3). Đặc biệt, Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh VN, gia đình cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Đạo đã yêu cầu người đến xem “vui lòng không mang lẵng hoa và các tặng phẩm”.
Tác giả Minh Đạo cho biết, trong cuộc đời làm báo, nhờ có vinh dự được cơ quan TTXVN cử đi phục vụ Thủ tướng Võ Văn Kiệt trong suốt chín năm, khi ông còn là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nên đã có cơ hội hoàn thành bộ ảnh này. “Thủ tướng Võ Văn Kiệt rất ham mê và quan tâm đến nghệ thuật nhiếp ảnh. Chính vì thế tôi gặp khá nhiều thuận lợi”, nghệ sĩ Minh Đạo chia sẻ.
Trong những bức ảnh, nổi bật nhất và tạo ấn tượng nhất vẫn là nụ cười của Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Ngoài những bức ảnh chụp chung với các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, khách quốc tế, những chuyến công cán của ông đều được ghi nhận. Đó là các bức ảnh ông đến với công trình xây dựng đường dây 500 KV trên đỉnh Lò Xo (Quảng Nam), nhà máy thủy điện YALY (Tây Nguyên), đường Hồ Chí Minh. Nói như nhà văn Băng Sơn, từ những chuyến đi thực tế này: “Thủ tướng đã biết chắt lọc từ nhân dân bao nhiêu chất liệu của đời sống, để rồi tinh luyện trong khối óc uyên bác và nhân hậu kia thành chính sách, thành ý kiến chỉ đạo, thành đường lối của người đứng đầu Chính phủ, không quan liêu, không xa rời thực tế”. Qua bộ ảnh ta thấy, dù đến bất cứ nơi nào, trên môi ông vẫn rạng rỡ nụ cười thân thiết. Nụ cười ấy đã tạo ra sự tin cậy, quý mến.
Có thể nói, những bức ảnh này đã khắc họa được khá rõ tính cách của một con người: Thủ tướng Võ Văn Kiệt
Kỷ niệm lần thứ 86 ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, lần sinh nhật đầu tiên vắng bóng ông, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, gia đình cố Thủ tướng và nghệ sĩ nhiếp ảnh – nhà báo Minh Đạo tổ chức triển lãm ảnh tài liệu – nghệ thuật chủ đề “Thủ tướng Võ Văn Kiệt – Chân dung một con người” và phát hành bộ sách ảnh cùng tên do NXB Chính trị Quốc gia ấn hành. Triển lãm đã khai mạc sáng 16-11 tại Hội trường Thành ủy TPHCM (111 Bà Huyện Thanh Quan, Q3) và diễn ra đến hết ngày 23-11-2008.
Bìa sách: Thủ tướng Võ Văn Kiệt- Chân dung một con người
Ấn tượng của Thủ tướng Võ Văn Kiệt (Sáu Dân) – một con người Nam Bộ hào phóng, khoáng đạt – để lại trong lòng nhân dân: ông là một trong những nhà lãnh đạo của đổi mới, dám nghĩ, dám thay đổi, luôn trẻ trung với bầu nhiệt huyết không vơi. Với người dân Việt Nam, “ông Sáu Dân” luôn hết lòng vì sự nghiệp dân tộc – cuộc sống nhân dân; thuỷ chung, nhân hậu, tình nghĩa với anh em, đồng chí, đồng bào; trong tâm hồn ông luôn mang đậm tự tình dân tộc, lòng khoan dung, lẽ công bằng, sự trong sáng… Hiếm có nhà lãnh đạo nào “trụ lại” lâu dài trong tâm tưởng người dân trên từng cương vị như cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt: Từ Bí thư Khu ủy thời chiến đến ông “chủ tịch gạo” thời bao cấp, từ ông Bí thư Thành ủy “bung ra” đến vị Thủ tướng “điện”… Đến khi đã về hưu, mọi người lại chờ những bài báo của ông Sáu Dân với những kiến giải, phản biện hợp lý, sâu sắc về các vấn đề gai góc, nóng hổi trong xã hội. Khi ra đi – vị “thuyền trưởng” từng cầm lái hướng con thuyền Việt Nam ra vượt “bãi cạn” của cơ chế bao cấp – vẫn còn những suy tư, trăn trở, nhiều điều chưa thực hiện được! Tổng hợp của bao phẩm chất, Võ Văn Kiệt đã trở thành một hiện tượng!
Nhà nhiếp ảnh Minh Đạo, năm nay đã 71 tuổi, từng là phóng viên ảnh của Thông tấn xã Việt Nam từ năm 1960. Ông cầm máy đi qua hầu hết các chiến trường và có ít nhất 20 năm được tháp tùng khi các vị lãnh đạo Đảng, Chính phủ đi công cán khắp mọi miền đất nước, trong đó có suốt 9 năm “bám sát” Thủ tướng Võ Văn Kiệt từ lúc ông còn là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, một giai đoạn chính trị khởi sắc nhất, mở đầu thời kỳ đổi mới. Đó là điều kiện hiếm có để Minh Đạo hoàn thành bộ ảnh chân dung Võ Văn Kiệt đặc sắc của mình.
Từ hàng chục ngàn tác phẩm ảnh đã chụp, Minh Đạo chọn ra 86 bức ảnh trưng bày tại triển lãm “Thủ tướng Võ Văn Kiệt – Chân dung một con người”. Tác giả Minh Đạo đã tuyển chọn ảnh, tự lực biên tập, in sách… với sự giúp đỡ của gia đình cố Thủ tướng, Thành ủy – UBND và Sở VH-TT-DL TPHCM. Triển lãm nhận được sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam. Tác giả Minh Đạo bày tỏ: “Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã để lại trong tôi những ấn tượng sâu sắc. Ông rất ham mê và quan tâm đến nghệ thuật nhiếp ảnh….”.
Ngày thứ 2 (24.1.07): 2h chiều đi Sentosa… đến 19h 40′ xem Musical fountain. Sau đó đi skytrain từ Musical fountain đến Vivo City rồi bắt bus 97 về HL.
Ngày thứ 3 (25.1.07): 2h chiều đi Sim Lim xem thiết bị điện tử và máy ảnh. Rồi tới Mustafa mua sắm vài thứ cho con gái và hôm đó đúng ngày sinh nhật đầu tiên của cháu ngoại.
Ngày thứ 4 (26.1.07): Nghỉ ngơi
Ngày thứ 5 (27.1.07):10h sáng đi URA (Tangong Pagar MRT), tiến tới Orchard Road (trời bắt đầu mưa), vòng lại Simlim để xem blue tooth (SamSung) cho cậu con thứ ba.
Ngày thứ 6 (28.1.07):11h 30′ sáng khởi hành đi Chinese Garden. Đến 2h 30′ chiều đi IMM mua quà cho các cháu.
Ngày thứ 7 (29.1.07): Nghỉ ngơi đến chiều. Đúng 6h cô cháu gái đến để chuẩn bị Party -Miến ngan và gặp mặt con- cháu ở Sing. Tới 9h kết thúc.
Ngày thứ 8 (30.1.07): Chuyến bay SIN- HAN khởi hành lúc 16h 5′ (giờ địa phương) và về tới Hà nội lúc 18h 35′ cùng ngày.
(Ghi nhanh của Út)
Ngày thứ 1 (23.1.07): Chuyến bay VN745 khởi hành từ sân bay Nội Bài lúc 10h40′ sáng. Sau hơn 3 giờ bay chiếc tàu bay của hãng hàng không Vietnamairline đã hạ cánh an toàn xuống sân bay Quốc tế Changi – Singapore lúc 15h 5′. Mọi thủ tục check-out (check-in và lấy hành lý) thuận lợi- nhanh chóng. Thời tiết ở Sing, cảm nhận ban đầu khá giống Sài Gòn, cái nóng- nắng ập đến và cái lạnh của Hà Nội đã tạm ở lại phía sau và có gì đó phảng phất như “Gửi nắng cho em” của Phạm Tuyên thủa nào.
Mất thêm khoảng 45 phút đi MRT, từ Changi về đến Clementi, sau đó bus số 154 đưa chúng tôi về khu nhà HongLeong (HL)- nơi cậu cu tí út cùng mấy người bạn đang ở. Humm. Nghỉ chút ít!
Chuyến du ngoạn sẽ bắt đầu thời điểm này đây, trước tiên giải toả chiếc va-li, trông nhỏ gọn, nhưng “nặng trĩu niềm yêu thương” của những người làm Cha-Mẹ và người thân yêu nhất của gia đình dành cho đứa nhỏ xa nhà.
Sau vài giờ nghỉ ngơi, điểm đến đầu tiên đến đó chính là trung tâm thành phố, có lẽ nó thay đổi nhiều- sau gần 20 năm xa cách, một khoảng thời gian làm thay đổi một đất nước- một thành phố như Singapore. Chuyến tàu điện ngầm (MRT) xanh (green) tiếp tục đưa hai Cha-Con từ Clementi, qua khoảng 10 ga, và dừng tại City Hall (ga chính khu trung tâm)- từ đây mọi người toả ra- theo nguyên tắc tự sắp xếp từ dưới mặt đất chui lên theo thứ tự nhất định- tới các trung tâm shopping trong các khối nhà cao tầng hiện đại bậc nhất của Singapore.
Từ City Hall, qua City Link đến nhà hát quốc gia Esplanade (quả sầu riêng) được nối với bằng hầm đi bộ hiện đại- tràn ngập ánh sáng nhân tạo, soi sáng những hình ảnh nghệ thuật triển lãm về người khuyết tật thế giới. Bằng hệ thống băng chuyền (Escalator) đưa chúng tôi lên tới tầng trệt-xa xa những tiếng hát trầm ấm của một nhóm hợp ca Acapenla, làm liên tưởng đến AC&M của Việt nam chúng ta.
Ra ngoài, đi tới cây cầu mới, hai bên đi bộ- giữa cơ giới, dẫn mọi người từ quả sầu riêng đến con sư tử phun nước ngày-đêm và được mệnh danh là biểu tượng của đất nước nhỏ bé này- Merlion! Chậm rãi dạo dưới cây cầu là tới khu hiện đại và giàu có nhất Sing, bám dọc con sông chính nhân tạo, là các ngân hàng tầm cỡ thế giới- May Bank, HSBC, China Bank, UOB… cùng với hệ thống văn phòng- đại diện vùng Đông Nam Á, của các cường quốc- Mỹ, Anh và Nhật…
Hạt mưa lất phất, con đường dạo ven sông dưới toà nhà độ sộ, do Ken Zô Tăng thiết kế, dẫn những bước chân của Cha-Con tới ga tàu điện ngầm- Raffles- trở về nhà HL lúc 21h đêm cùng ngày….
Từ trên máy bay, hành khách ngắm chiếc cánh to lớn, im lìm bên ngoài chiếc cửa sổ tò vò bé xíu, nhìn những tảng mây xốp đủ hình thù, và thành phố ở phía rất xa, những ngôi nhà như những bao diêm ngộ nghĩnh, cánh rừng, dòng sông uốn lượn.
Một cảm giác đẹp, ai cũng nghĩ tiếc phải lưu giữ nó như thế nào trong hồn mình. Nhưng tiếc như Ngô Minh Đạo thì tiếc lắm, đến mức phải làm ngay một việc gì đó, để chớp lấy những khoảnh khắc không bao giờ còn trở lại.
Quê gốc ở Quỳnh Lưu, Nghệ An nhưng sống ở Vinh từ nhỏ, là phóng viên nhiếp ảnh của Thông tấn xã Việt Nam từ 1959, Ngô Minh Đạo đã kinh qua khắp các chiến trường và tính cho đến khi nghỉ hưu (1998), ông đã có ngót 20 năm được cử đi tháp tùng các vị lãnh đạo Đảng và chính phủ đi công tác khắp mọi miền đất nước. Điều kiện đó là tiên quyết để ông hoàn thành những bức không ảnh đặc sắc của mình.
Ngô Minh Đạo chụp bức không ảnh đầu tiên vào năm 1982. Trong chuyến công tác (tháp tùng đồng chí Lê Duẩn) từ Hà Nội đến Pnompenh, nhà báo – nghệ sỹ nhiếp ảnh trẻ bấy giờ đã bất ngờ trước vẻ đẹp ngoạn mục của sông Vàm Cỏ Đông nhìn từ trên cao. Sau nhiều lần bấm máy không thành công do bị loá (từ trên cao ánh sáng rất mạnh), sau cùng ngày nay chúng ta cũng thể được nhìn thấy bức ảnh ở trang bìa cuốn sách mới in của ông đầu năm nay. Một bức đen trắng đặc tả dòng sông như một con rắn trườn lặng lẽ, với những quãng sẫm màu trên cơ thể do bóng của những tảng mây xốp tỏa bên trên như khói đông.
Nhiếp ảnh là nghệ thuật của khoảnh khắc. Điều này càng rõ rệt hơn khi người chụp phải đua tranh với tốc độ vài trăm km của máy bay. Ngô Minh Đạo nhớ lại: “Có phải tôi thuê máy bay đi để chụp ảnh đâu. Tôi phải tận dụng những chuyến đi công tác. Mình không chọn được thời gian cũng như thời tiết, hoàn toàn chỉ là sự ngẫu nhiên may rủi. Lúc nào mình cũng phải ở tư thế sẵn sàng. Lên máy bay một cái là phải chọn ngay một chỗ ngồi có góc nhìn thuận lợi (Có hôm thấy tôi hăng hái quá, đồng chí Võ Văn Kiệt liền “nhường” cho tôi ngồi chỗ của ông để tôi tiện chụp ảnh). Kiểm tra xem kính cửa sổ nếu mờ thì phải lau đi.Ống kính mở sẵn. Dán mắt ra bên ngoài, có hình ảnh nào đẹp lọt vào ống kính là bấm máy ngay. Thông thường tất cả thao tác phải thực hiện qua một cái cửa tò vò bé toen hoẻn và bất tiện. Còn may mắn được đi trực thăng quân sự thì cửa sổ còn có thể mở và mình được thò đầu ra mà thoả sức chụp. Hay hơn nữa là nếu hôm đấy gió thuận, thì có thể xin mở cái cửa lên xuống bên nách máy bay. Chỉ mở vài giây thôi, mình tranh thủ khi ấy bấm thật nhanh lấy vài kiểu”.
Hoàn cảnh eo hẹp thế nên mới sinh ra nhiều bức ảnh, như bức Vùng đất đỏ miền Đông, và Đập nước Phú Ninh – Quảng Nam, cảnh vật được đóng khung trong một chiếc cửa sổ tròn. Hay như bức Đồng bằng sông Cửu Long, ta nhìn thấy cả tay nắm cửa như cái phanh tay xe đạp ngày xưa ở góc trái tấm ảnh … Và cũng vì thế nhiều người được chứng kiến nhà nhiếp ảnh tác nghiệp, lại “chớp” được cái tư thế hết sức… độc đáo, “khổ não” mà cảm động, một kiểu “bệnh nghề nghiêp”: tự vòng tay mình vào chiếc cửa trực thăng như bị trói, phía sau lưng nhờ một anh bạn “túm áo lôi lại”, kẻo “hăng hái quá” nhà nhiếp ảnh có thể “lao xuống vùng phong cảnh nguyên sơ bên dưới bất cứ lúc nào”!.
Chụp ảnh từ máy bay, không những cần sự chăm chú, nhạy bén, mà còn cần sức khoẻ. Làm sao để thò đầu ra bên ngoài máy bay đang bay với tốc độ vài trăm km, ngay dưới cánh máy, gió quật kinh hoàng, lại phải lấy đầu mình che để gió không quật trực tiếp vào ống kính có thể dẫn tới run tay. Làm sao để chống lại những cơn “long sòng sọc” do những “ổ gà không khí”. Và trong trường hợp đó, cầm máy ngang bao giờ cũng là chắc tay hơn cả. Đó là lý do tại sao ngót 100 bức ảnh trong cuốn sách của ông đều là ảnh ngang.
Lý giải cái gì làm nên các tác phẩm độc đáo của ông ngày hôm nay, Ngô Minh Đạo cho biết: “Lợi thế lớn nhất của tôi là tôi có 17 năm được tháp tùng các vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và Chính phủ đi công tác trên khắp mọi miền đất nước, là đồng chí Lê Duẩn, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt. Tôi đã không bỏ lỡ những dịp ấy để thực hiện mơ ước của mình”. Đó là một mơ ước khởi nguồn từ khoảng đầu những năm 70. ”Tôi từng được xem những cuốn sách ảnh tuyệt đẹp của Đức, của Pháp, cũng chụp từ trên không. Tôi cứ nghĩ chỉ có những vùng đất xa lạ nào chụp lên mới đẹp thế. Sau khi thành công trong bức ảnh đầu tiên chụp sông Vàm Cỏ Đông, tôi hiểu ra là quê hương mình đẹp biết bao, với vẻ nguyên sơ đầy tính thiên nhiên và vẫn chưa bị bê tông cốt thép hoá quá nhiều. Tôi muốn ghi lại điều đó trong nhiều bức về đồng bằng sông Cửu Long, về Bình Định, Nghi Sơn. Nhưng tôi cũng không quên nhấn mạnh một mặt khác là sự phát triển của đất nước mình trong nhiều bức hoành tráng như Phố Tôn Đức Thắng trên bờ sông Sài Gòn TP.HCM, Khu nghỉ mát Sầm Sơn Thanh Hoá …” – ông Đạo nói.
Thực ra, không ít người có cơ hội để làm việc đó như Ngô Minh Đạo, nhưng không phải ai cũng có đủ quyết tâm và kiên nhẫn để biến niềm say mê nhất thời với những cảnh sắc hiện ra dưới mặt đất thành những bức ảnh như ông. Chính là ông đã tận dụng được “cái chân máy vô hình” cao nhất trong các chân máy của các nhà nhiếp ảnh Việt Nam, cao đến 1200m! Sự nhạy bén trong nghệ thuật nhiếp ảnh từ trong máu của ông còn bắt nguồn từ truyền thống gia đình. Cha ông, nghệ sỹ Quỳnh Sơn, nổi tiếng với nhiều bức ảnh trong kháng chiến chống Pháp và hiện để lại hàng ngàn thước phim cho Sở VH – TT Nghệ An. (more…)