Ngày 20.12, tại Hà Nội, Ban tổ chức (BTC) cuộc thi ảnh “Môi trường quanh ta – Cuộc sống quanh ta” đã trao 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 7 giải Khuyến khích cho các tác giả.
Giải ba- “Cụ rùa hồ Gươm” – (LDO)
July 31, 2008
July 23, 2008
Ký sự 2.07: Singapore đa chiều
Ngày thứ 2 (24.1.07): 2h chiều đi Sentosa… đến 19h 40′ xem Musical fountain. Sau đó đi skytrain từ Musical fountain đến Vivo City rồi bắt bus 97 về HL.
Ngày thứ 3 (25.1.07): 2h chiều đi Sim Lim xem thiết bị điện tử và máy ảnh. Rồi tới Mustafa mua sắm vài thứ cho con gái và hôm đó đúng ngày sinh nhật đầu tiên của cháu ngoại.
Ngày thứ 4 (26.1.07): Nghỉ ngơi
Ngày thứ 5 (27.1.07):10h sáng đi URA (Tangong Pagar MRT), tiến tới Orchard Road (trời bắt đầu mưa), vòng lại Simlim để xem blue tooth (SamSung) cho cậu con thứ ba.
Ngày thứ 6 (28.1.07):11h 30′ sáng khởi hành đi Chinese Garden. Đến 2h 30′ chiều đi IMM mua quà cho các cháu.
Ngày thứ 7 (29.1.07): Nghỉ ngơi đến chiều. Đúng 6h cô cháu gái đến để chuẩn bị Party -Miến ngan và gặp mặt con- cháu ở Sing. Tới 9h kết thúc.
Ngày thứ 8 (30.1.07): Chuyến bay SIN- HAN khởi hành lúc 16h 5′ (giờ địa phương) và về tới Hà nội lúc 18h 35′ cùng ngày.
(Ghi nhanh của Út)
Ký sự 1.07: Singapore by Night
Ngày thứ 1 (23.1.07): Chuyến bay VN745 khởi hành từ sân bay Nội Bài lúc 10h40′ sáng. Sau hơn 3 giờ bay chiếc tàu bay của hãng hàng không Vietnamairline đã hạ cánh an toàn xuống sân bay Quốc tế Changi – Singapore lúc 15h 5′. Mọi thủ tục check-out (check-in và lấy hành lý) thuận lợi- nhanh chóng. Thời tiết ở Sing, cảm nhận ban đầu khá giống Sài Gòn, cái nóng- nắng ập đến và cái lạnh của Hà Nội đã tạm ở lại phía sau và có gì đó phảng phất như “Gửi nắng cho em” của Phạm Tuyên thủa nào.
Mất thêm khoảng 45 phút đi MRT, từ Changi về đến Clementi, sau đó bus số 154 đưa chúng tôi về khu nhà HongLeong (HL)- nơi cậu cu tí út cùng mấy người bạn đang ở. Humm. Nghỉ chút ít!
Chuyến du ngoạn sẽ bắt đầu thời điểm này đây, trước tiên giải toả chiếc va-li, trông nhỏ gọn, nhưng “nặng trĩu niềm yêu thương” của những người làm Cha-Mẹ và người thân yêu nhất của gia đình dành cho đứa nhỏ xa nhà.
Sau vài giờ nghỉ ngơi, điểm đến đầu tiên đến đó chính là trung tâm thành phố, có lẽ nó thay đổi nhiều- sau gần 20 năm xa cách, một khoảng thời gian làm thay đổi một đất nước- một thành phố như Singapore. Chuyến tàu điện ngầm (MRT) xanh (green) tiếp tục đưa hai Cha-Con từ Clementi, qua khoảng 10 ga, và dừng tại City Hall (ga chính khu trung tâm)- từ đây mọi người toả ra- theo nguyên tắc tự sắp xếp từ dưới mặt đất chui lên theo thứ tự nhất định- tới các trung tâm shopping trong các khối nhà cao tầng hiện đại bậc nhất của Singapore.
Từ City Hall, qua City Link đến nhà hát quốc gia Esplanade (quả sầu riêng) được nối với bằng hầm đi bộ hiện đại- tràn ngập ánh sáng nhân tạo, soi sáng những hình ảnh nghệ thuật triển lãm về người khuyết tật thế giới. Bằng hệ thống băng chuyền (Escalator) đưa chúng tôi lên tới tầng trệt-xa xa những tiếng hát trầm ấm của một nhóm hợp ca Acapenla, làm liên tưởng đến AC&M của Việt nam chúng ta.
Ra ngoài, đi tới cây cầu mới, hai bên đi bộ- giữa cơ giới, dẫn mọi người từ quả sầu riêng đến con sư tử phun nước ngày-đêm và được mệnh danh là biểu tượng của đất nước nhỏ bé này- Merlion! Chậm rãi dạo dưới cây cầu là tới khu hiện đại và giàu có nhất Sing, bám dọc con sông chính nhân tạo, là các ngân hàng tầm cỡ thế giới- May Bank, HSBC, China Bank, UOB… cùng với hệ thống văn phòng- đại diện vùng Đông Nam Á, của các cường quốc- Mỹ, Anh và Nhật…
Hạt mưa lất phất, con đường dạo ven sông dưới toà nhà độ sộ, do Ken Zô Tăng thiết kế, dẫn những bước chân của Cha-Con tới ga tàu điện ngầm- Raffles- trở về nhà HL lúc 21h đêm cùng ngày….
July 21, 2008
Hai Cha Con Một Con Đường
Lần đầu tiên bộ phim này được giới thiệu trực tuyến trên blog Minh Đạo Online (MĐO). Phim do đài PT-TH Hà Nội thực hiện năm 2006. Để biểt nội dung chi tiết, bấm mục phim trực tuyến và chọn: Phần 1 & Phần 2 (nhỏ, bên phải).
Xin trân trọng giới thiệu.
Những khoảnh khắc từ độ cao 1200m
Từ trên máy bay, hành khách ngắm chiếc cánh to lớn, im lìm bên ngoài chiếc cửa sổ tò vò bé xíu, nhìn những tảng mây xốp đủ hình thù, và thành phố ở phía rất xa, những ngôi nhà như những bao diêm ngộ nghĩnh, cánh rừng, dòng sông uốn lượn.
Một cảm giác đẹp, ai cũng nghĩ tiếc phải lưu giữ nó như thế nào trong hồn mình. Nhưng tiếc như Ngô Minh Đạo thì tiếc lắm, đến mức phải làm ngay một việc gì đó, để chớp lấy những khoảnh khắc không bao giờ còn trở lại.
Quê gốc ở Quỳnh Lưu, Nghệ An nhưng sống ở Vinh từ nhỏ, là phóng viên nhiếp ảnh của Thông tấn xã Việt Nam từ 1959, Ngô Minh Đạo đã kinh qua khắp các chiến trường và tính cho đến khi nghỉ hưu (1998), ông đã có ngót 20 năm được cử đi tháp tùng các vị lãnh đạo Đảng và chính phủ đi công tác khắp mọi miền đất nước. Điều kiện đó là tiên quyết để ông hoàn thành những bức không ảnh đặc sắc của mình.
Ngô Minh Đạo chụp bức không ảnh đầu tiên vào năm 1982. Trong chuyến công tác (tháp tùng đồng chí Lê Duẩn) từ Hà Nội đến Pnompenh, nhà báo – nghệ sỹ nhiếp ảnh trẻ bấy giờ đã bất ngờ trước vẻ đẹp ngoạn mục của sông Vàm Cỏ Đông nhìn từ trên cao. Sau nhiều lần bấm máy không thành công do bị loá (từ trên cao ánh sáng rất mạnh), sau cùng ngày nay chúng ta cũng thể được nhìn thấy bức ảnh ở trang bìa cuốn sách mới in của ông đầu năm nay. Một bức đen trắng đặc tả dòng sông như một con rắn trườn lặng lẽ, với những quãng sẫm màu trên cơ thể do bóng của những tảng mây xốp tỏa bên trên như khói đông.
Nhiếp ảnh là nghệ thuật của khoảnh khắc. Điều này càng rõ rệt hơn khi người chụp phải đua tranh với tốc độ vài trăm km của máy bay. Ngô Minh Đạo nhớ lại: “Có phải tôi thuê máy bay đi để chụp ảnh đâu. Tôi phải tận dụng những chuyến đi công tác. Mình không chọn được thời gian cũng như thời tiết, hoàn toàn chỉ là sự ngẫu nhiên may rủi. Lúc nào mình cũng phải ở tư thế sẵn sàng. Lên máy bay một cái là phải chọn ngay một chỗ ngồi có góc nhìn thuận lợi (Có hôm thấy tôi hăng hái quá, đồng chí Võ Văn Kiệt liền “nhường” cho tôi ngồi chỗ của ông để tôi tiện chụp ảnh). Kiểm tra xem kính cửa sổ nếu mờ thì phải lau đi.Ống kính mở sẵn. Dán mắt ra bên ngoài, có hình ảnh nào đẹp lọt vào ống kính là bấm máy ngay. Thông thường tất cả thao tác phải thực hiện qua một cái cửa tò vò bé toen hoẻn và bất tiện. Còn may mắn được đi trực thăng quân sự thì cửa sổ còn có thể mở và mình được thò đầu ra mà thoả sức chụp. Hay hơn nữa là nếu hôm đấy gió thuận, thì có thể xin mở cái cửa lên xuống bên nách máy bay. Chỉ mở vài giây thôi, mình tranh thủ khi ấy bấm thật nhanh lấy vài kiểu”.
Hoàn cảnh eo hẹp thế nên mới sinh ra nhiều bức ảnh, như bức Vùng đất đỏ miền Đông, và Đập nước Phú Ninh – Quảng Nam, cảnh vật được đóng khung trong một chiếc cửa sổ tròn. Hay như bức Đồng bằng sông Cửu Long, ta nhìn thấy cả tay nắm cửa như cái phanh tay xe đạp ngày xưa ở góc trái tấm ảnh … Và cũng vì thế nhiều người được chứng kiến nhà nhiếp ảnh tác nghiệp, lại “chớp” được cái tư thế hết sức… độc đáo, “khổ não” mà cảm động, một kiểu “bệnh nghề nghiêp”: tự vòng tay mình vào chiếc cửa trực thăng như bị trói, phía sau lưng nhờ một anh bạn “túm áo lôi lại”, kẻo “hăng hái quá” nhà nhiếp ảnh có thể “lao xuống vùng phong cảnh nguyên sơ bên dưới bất cứ lúc nào”!.
Chụp ảnh từ máy bay, không những cần sự chăm chú, nhạy bén, mà còn cần sức khoẻ. Làm sao để thò đầu ra bên ngoài máy bay đang bay với tốc độ vài trăm km, ngay dưới cánh máy, gió quật kinh hoàng, lại phải lấy đầu mình che để gió không quật trực tiếp vào ống kính có thể dẫn tới run tay. Làm sao để chống lại những cơn “long sòng sọc” do những “ổ gà không khí”. Và trong trường hợp đó, cầm máy ngang bao giờ cũng là chắc tay hơn cả. Đó là lý do tại sao ngót 100 bức ảnh trong cuốn sách của ông đều là ảnh ngang.
Lý giải cái gì làm nên các tác phẩm độc đáo của ông ngày hôm nay, Ngô Minh Đạo cho biết: “Lợi thế lớn nhất của tôi là tôi có 17 năm được tháp tùng các vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và Chính phủ đi công tác trên khắp mọi miền đất nước, là đồng chí Lê Duẩn, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt. Tôi đã không bỏ lỡ những dịp ấy để thực hiện mơ ước của mình”. Đó là một mơ ước khởi nguồn từ khoảng đầu những năm 70. ”Tôi từng được xem những cuốn sách ảnh tuyệt đẹp của Đức, của Pháp, cũng chụp từ trên không. Tôi cứ nghĩ chỉ có những vùng đất xa lạ nào chụp lên mới đẹp thế. Sau khi thành công trong bức ảnh đầu tiên chụp sông Vàm Cỏ Đông, tôi hiểu ra là quê hương mình đẹp biết bao, với vẻ nguyên sơ đầy tính thiên nhiên và vẫn chưa bị bê tông cốt thép hoá quá nhiều. Tôi muốn ghi lại điều đó trong nhiều bức về đồng bằng sông Cửu Long, về Bình Định, Nghi Sơn. Nhưng tôi cũng không quên nhấn mạnh một mặt khác là sự phát triển của đất nước mình trong nhiều bức hoành tráng như Phố Tôn Đức Thắng trên bờ sông Sài Gòn TP.HCM, Khu nghỉ mát Sầm Sơn Thanh Hoá …” – ông Đạo nói.
Thực ra, không ít người có cơ hội để làm việc đó như Ngô Minh Đạo, nhưng không phải ai cũng có đủ quyết tâm và kiên nhẫn để biến niềm say mê nhất thời với những cảnh sắc hiện ra dưới mặt đất thành những bức ảnh như ông. Chính là ông đã tận dụng được “cái chân máy vô hình” cao nhất trong các chân máy của các nhà nhiếp ảnh Việt Nam, cao đến 1200m! Sự nhạy bén trong nghệ thuật nhiếp ảnh từ trong máu của ông còn bắt nguồn từ truyền thống gia đình. Cha ông, nghệ sỹ Quỳnh Sơn, nổi tiếng với nhiều bức ảnh trong kháng chiến chống Pháp và hiện để lại hàng ngàn thước phim cho Sở VH – TT Nghệ An. (more…)
Kỷ Niệm Xưa
Thật tình cờ, ngạc nhiên và thích thú khi tìm thấy một phần kỷ niệm xưa giữa Bố và người bạn chiến đấu , người đồng nghiệp thân thiết của Ông. Câu chuyện này được thuật lại theo dòng kể của chú Tử Nên, người đã cùng Bố vượt qua biết bao những thử thách khăc nghiệt nhất của cuộc chiến không cân sức. Xin phép Chú và Bố cho con được đăng lại bài viết “Đêm Giao thừa và bát cháo tình nghĩa Việt Lào” trên blog này như một kỷ niệm, dấu ấn theo suốt hành trình lịch sử vĩ đại của dân tộc- mà lớp Cha & Chú đã từng đi qua. Cảm ơn Chú thật nhiểu! (Tự sự của Út, S’pore)
Đêm giao thừa và bát cháo tình nghĩa Việt – Lào
Mặc dù đã xa Cánh Đồng Chum – Xiêng Khoảng hơn 40 năm, nhưng hương vị của bát cháo đêm giao thừa và tình cảm của các bạn Lào đêm ấy vẫn sống mãi trong lòng tôi
Ngày ấy, chúng tôi gồm 3 người, tập họp từ ba bộ phận khác nhau của Thông Tấn xã Việt Nam được cử sang giúp Thông Tấn xã Lào (KPL) tại khu vực Cánh Đồng Chum – Xiêng Khoảng (CĐC – XK). Theo sự phân công, tôi giúp bạn về nghiệp vụ tin tức; đồng chí Ngô Minh Đạo giúp bạn về nghiệp vụ ảnh và đồng chí Nguyễn Danh Bưởi giúp bạn về kỹ thuật buồng tối. Sau 3 tháng học tập chính trị và luyện tập thể lực (mang vác nặng và đi bộ) một đêm mưa phùn gió bấc của mùa đông năm 1967, chúng tôi từ một địa điểm sơ tán theo một chiếc xe tải chở gạo đến địa điểm tập kết.
Cuối mùa mưa năm ấy, tổ phóng viên KPL đang tạm ở giáp biên giới Việt Nam được lệnh tiến dần về phía Cánh Đồng Chum. Thế là một lần nữa, tôi cùng các bạn Lào khoác ba lô với đầy đủ gạo, thực phẩm, súng đạn hành quân trở lại Khăng Khay. Những cơn mưa cuối mùa rả rích, cứ lặp đi lặp lại hết ngày này sang ngày khác. Theo con đường giao liên, chúng tôi cứ ngày đi đêm nghỉ, chỗ nào có nước thì dừng lại nấu ăn rồi lại đi tiếp. Quần áo cứ ướt lại khô.
Các đồng chí Amkhan, Uônxỉ… giành mang giúp ba lô, bao gạo của tôi. Nàng Thoong, cô y tá trẻ mới được bổ sung cho tổ thì chăm lo sức khỏe mỗi khi dừng lại. Một vết xây xát ở bắp chân tôi cố giấu, nhưng không được và khi dừng dù chỉ vài phút, cô tranh thủ rửa vết thương và bôi thuốc mới. Đến cuối ngày thứ 3, chúng tôi đã tới khu rừng, cách Khăng Khay không xa lắm. Amkhan quyết định đi đường tắt, tuy nguy hiểm vì phải qua một trọng điểm máy bay Mỹ đánh phá rất ác liệt, nhưng lại rút ngắn được một ngày. Lúc này trời đã tối, nhưng tiếng máy bay vẫn rền rĩ đâu đó rất gần.
Theo ý kiến đồng chí tổ trưởng, mọi người nghỉ lại để sáng sớm mai vượt trọng điểm. Nhưng vừa đặt ba lô xuống thì một tốp máy bay phản lực đến trút một loạt bom rất gần chỗ chúng tôi đang đứng. Tôi nghe tiếng nổ xé toạc màn đêm và cả quả đồi dưới chân rung lên chao đảo. Đất đá rơi thình thịch, cành cây bay vèo vèo trên đầu và chung quanh tôi. Như phản xạ tự nhiên, tôi với vội chiếc ba lô che đầu rồi ngã úp mặt xuống sườn đồi. Lúc này ngực tôi như có ai bóp nghẹt và tiếp đó là cơn ho sặc sụa, nước mắt, nước mũi trào ra vì hít phải khói bom. Tôi hồi hộp chờ loạt bom tiếp theo, nhưng lần này bom rơi xuống bên kia chân đồi. Sau loạt bom không gian yên tĩnh đến ghê sợ. Tôi cảm thấy rõ nhất là mùi khét lẹt của khói bom, mùi ngai ngái của cây, lá mục, mùi hăng hăng của đất đồi… Amkhan quyết định lùi lại phía sau một đoạn nữa để bảo đảm an toàn.
Lúc này, cả đoàn chưa ai mắc xong võng thì trời đổ mưa. Trận mưa như trút nước nữa làm tôi và mọi người ướt sũng. Ai cũng cảm thấy đói, nhưng không thể nhóm lửa nấu cơm được vì ánh lửa sẽ là mục tiêu nhử máy bay đến. Chúng tôi chia nhau phong lương khô cuối cùng. Đêm ấy tôi không sao ngủ được vì đói và rét. Sáng hôm sau, chúng tôi thức dậy từ 4 giờ và tiếp tục trèo đèo, lội suối theo con đường giao liên để đến địa điểm tập kết.
Tới nơi, tôi bàn ngay với đồng chí tổ trưởng cử phóng viên sang Bộ chỉ huy tiền phương ở cách đó 600m nắm tin tức về trận quân giải phóng pháo kích sân bay dã chiến của địch ở Cánh Đồng Chum sáng sớm hôm nay. Khoảng gần 2 giờ sau, đồng chí phóng viên đi nắm tình hình về và thông báo lại với tôi. Nghe xong cũng là lúc cơn sốt rét kéo đến với tôi. Đây là trận sốt rét đầu tiên kể từ ngày tôi đặt chân lên đất Lào. Rét từ trong bụng rét ra. Người tôi run bắn lên và hai hàm răng đánh vào nhau cầm cập. Các đồng chí Amkhan, Uônxỉ và nàng Thoong lo thu dọn cho tôi một chỗ nằm tạm ở giữa hang đá và dành cho tôi hai chiếc chăn cá nhân. Cơn sốt kéo dài đến gần nửa đêm. Dứt cơn sốt vì quá mệt tôi đã thiếp đi lúc nào không biết.
Lúc tỉnh dậy nhìn đồng hồ đã gần 4 giờ sáng và tôi thấy Amkhan và cô y tá cùng ngồi bên cạnh. Cả hai người nói đã thức từ chập tối cho đến khi tôi tỉnh giấc vì lo lắng cho tôi nên không ai nỡ đi ngủ. Hết sốt, mồ hôi vã ra như tắm, người tôi lạnh toát. Tôi cảm thấy đói và khát nước. Mặc dù vậy, tôi vẫn cố gượng ngồi dậy cầm bút viết. Vừa cầm bút thì hai mắt tôi đã như có hàng vạn đốm lửa nhỏ bay qua bay lại. Tay tôi run không làm chủ được cây bút. Phải cố gắng lắm tôi mới viết xong một tin ngắn sau 2 giờ đánh vật với từng con chữ. Lúc này, đồng chí tổ trưởng mới nói thật với tôi là máy thông tin đã hỏng từ khi đến đây và nhân viên báo vụ đang tích cực chữa.
Có thêm thời gian, chiều hôm ấy tôi tranh thủ chữa và hoàn chỉnh bản tin viết từ sáng. Vừa bỏ bút xuống thì cơn sốt rét thứ 2 lại ập đến. Amkhan phải lấy thêm một chiếc chăn nữa đắp cho tôi mới thấy tôi đỡ run. Tôi lại thiếp đi trong cơn mê sảng. Các bạn rất lo tôi bị sốt rét ác tính nên đã tính đến phương án đưa tôi đi trạm xá quân y hiện đóng cách chỗ chúng tôi gần một ngày đường. Nhưng rồi cơn sốt cũng qua đi. Dứt sốt tôi ngồi dậy và muốn ra ngoài, nhưng bước không vững. Uônxỉ đến dìu tôi đi, nhưng tôi vẫn có cảm giác như chân không chạm đất. Amkhan báo với tôi rằng máy đã sửa được và tin chuyển về Tổng xã và Đài Tiếng nói Mặt trận Lào yêu nước đã sử dụng. Tuy vẫn còn mệt vì cơn sốt vừa đi qua, nhưng tôi cố gắng hòa mình vào không khí đang vui vẻ của bạn vì đã có tin đầu tiên về chiến dịch phản công giành lại Cánh Đồng Chum.
Nguyễn Tử Nên (CAND)
July 20, 2008
A Bird View of Viet Nam
The photo book entitled ‘Nhin tu canh bay – Non nuoc Viet’ (Seeing from flying wing – Vietnamese country) of Ngo Minh Dao, which won the best prize of the Association for Photographic Artists 2003, is a collection of nearly 100 photos taken when he was in airplanes for 17 years.
His photos, have pure art value showing spectacular angles of view of various regions for the first time to be introduced in a series in Vietnam. They are also an archive of social values.
For example, his photo ‘Nghi Son – Thanh Hoa Fishing Village’ helps keep the image of a fishing village which has now nearly disappeared. His photo ‘Phu Ninh Dam – Quang Nam’ reminds people of a deadly event in 1999 when the dam was thought to be broken (this photo won a prize in a photo competition in centre Vietnam in 2000).
Born in Quynh Luu, Nghe An province, Ngo Minh Dao grew up in Vinh. He was a photo reporter of the Vietnam News Agency from1959 and had been in many battlefields. Until he was retired in 1998, he accompanied many Party and State leaders to many different places for approximately 20 years. That helped him have his “air photos.”
Ngo Minh Dao took his first photo in 1982. During his working trip from Hanoi to Phnom Penh, journalist and photographer Minh Dao was surprised with the spectacular beauty of Vam Co Dong river when he saw it from the air. After many times of without success as the photos were bleached due to too much bright light, finally, the successful photo is seen in the cover of the book. This black and white photo featuring the river as a quiet snake won the first prize at the three Indochinese countries’ photo competition.
Photography is an art of the moment. This is clearly seen when the photographer has to compete with a speed of several hundreds of kilometres of the airplane.
Taking photos from the airplanes, it needs not only the attention but also good health of the photographer. How to stick one’s head out of the airplane’s window which is flying with a speed of several hundreds of kilometres while keeping the camera is also an issue.
He wanted to have photos shot from the air since early 1970s after he saw wonderful photos taken from the air of German and France. After the first success with the photo on Vam Co Dong river, he had more photos on the landscapes of the Mekong River delta and also photos on the development of the country.
VAB
Giải thưởng nhiếp ảnh
Không ghim chân xuống nền đất, mà nhiếp ảnh gia tự khóa tay mình vào cửa trực thăng, lùa ống kính Pratika qua ô kính tò vò… Bộ ảnh ‘Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt’ (đoạt giải xuất sắc Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh 2003) đã ra đời trong suốt 17 năm Ngô Minh Đạo lơ lửng trên mây như thế.
Nhiếp ảnh VN đã quá “quen mặt” với những phong cảnh ở cồn cát miền Trung rồi những tung lưới, chèo thuyền ở miền Nam, hay những “cúi cúi làm làm” ở miền Bắc… Vậy, theo ông, đâu là nét đặc sắc của bộ ảnh khai thác chủ yếu đề tài thiên nhiên này?
- Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt gồm hơn 100 bức panorama, trong đó tác phẩm đầu tiên là sông Vàm Cỏ Đông (năm 1982), đoạt giải Nhất cuộc thi ảnh 3 nước Đông Dương. Nét đặc sắc của Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt nằm ở góc nhìn. Những đảo Cồn Cỏ, mỏ than Quảng Ninh, Nghi Sơn… trong ảnh của tôi luôn có cái vẻ tự nhiên một cách hoang sơ. Tôi muốn lưu giữ những khoảnh khắc về miền đất mình từng đi qua như một hoài niệm về cái đẹp trước khi những vùng đất ấy, những con người ấy bị biến thiên theo quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá. Chẳng hạn, bức Nghi Sơn (Thanh Hóa) tôi chụp cách đây hai chục năm. Bây giờ vật đổi sao dời, vùng đất ấy mọc lên chằng chịt những ống khói, nhà máy công nghiệp chứ đâu còn trong trẻo, tươi mát với rợn ngợp những tán lá xanh như trước…
Một điều đặc biệt nữa là tôi có điều kiện 17 năm đi trực thăng cùng các vị lãnh đạo. Trong khi đó, nhiều anh em dù muốn cũng không làm được vì với thu nhập ba cọc ba đồng của nghệ sĩ nhiếp ảnh thì giàu lắm mới đủ tiền thuê vài chuyến chuyên cơ, chụp vài bức panorama. Thế là dẫu yêu nghề đến mấy chẳng ai dám mơ ước có một bộ chân máy cao tới 12 m. Và, vì vậy mà chụp ảnh từ trên không là mảng đề tài mà ngoài tôi ra, giới nhiếp ảnh Việt Nam vẫn “kính nhi viễn chi”.
- Có một thực tế là nhìn vào một số ảnh đoạt giải ở các cuộc thi gần đây, ban giám khảo ít chú ý tới cái mới, mà thiên về những cái cũ, thậm chí giống các ảnh “ăn giải” trước đó, để bỏ phiếu. Ông nghĩ sao về nhận định này?
Trong nhiều trường hợp, cái không đáng được giải thì lại được giải và ngược lại. Cũng vì thế mà các gương mặt nhiếp ảnh Việt Nam đều “nhang nhác”, quen quen…
Theo tôi, ảnh hiện nay cần sinh động hơn, đi sâu hơn trong phản ánh hiện thực các mặt của đời sống xã hội, cần có những cái mới hơn. Do vậy cần lưu ý và khuyến khích các phong cách mới, các ý tưởng đẹp, không để những tác phẩm đó lọt khỏi tầm kiểm soát của người chấm, nhất là ở vòng đầu, vì những tác phẩm khác lạ dễ bị người chấm theo đường mòn loại ngay ở vòng này. Hơn nữa, Ban giám khảo không chỉ là người có kinh nghiệm trong chấm thi, có trình độ tay nghề tốt mà còn cần được đọc và xem các cuốn sách ảnh của các kỳ thi ảnh quốc tế để dễ dàng phát hiện ra những trường hợp sao chép lộ liễu các tác phẩm của thế giới. Nếu để những tác phẩm đó lọt vào số ảnh được chọn treo và in sách thì không thật xứng đáng.
- Đã có thời gian, người ta tranh cãi về ranh giới ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật. Theo thời gian, ranh giới đó càng rõ hơn, dù không ai phủ nhận ảnh báo chí có tính nghệ thuật và ngược lại. Ông nghĩ sao?
- Tôi nghĩ, tất cả những ảnh nghệ thuật đẹp gọi là tác phẩm ảnh nghệ thuật, còn ảnh báo chí đẹp là tác phẩm ảnh báo chí. Đã có nhiều tranh cãi về việc sử dụng photoshop, bắt đầu từ khi bức ảnh Mùa xuân của nghệ sĩ nhiếp ảnh Khắc Hường (Hà Nội) đoạt Huy chương vàng triển lãm ảnh báo chí năm 2001. Lúc hội đồng công bố giải rồi mới rõ bức ảnh được giải chắp ghép 100%. Như vậy, tiêu chí sự thật hình như đã trở nên quá xa vời với các nhà báo gửi ảnh đi và những nhà báo chấm giải. Và, cái sai bắt đầu từ những quan niệm sơ đẳng về ảnh báo chí mà nhiều khi chúng ta bỗng quên đi. Nhầm lẫn chết người ấy nảy sinh những quan niệm cho rằng thời đại ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật số, thì chuyện thêm bớt vào một cái ảnh có gì mà quan trọng.
Trở lại với trường hợp Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt, bộ ảnh này có thể coi là những tác phẩm ảnh báo chí tiêu biểu. Bởi thứ nhất, tôi hoàn toàn không dùng kỹ xảo photoshop. Thứ hai, những tác phẩm này đều có giá trị thông tin, thời sự về các vùng đất, con người trên đất Việt.
- Xem nhiều ảnh đoạt giải World Press Photos, có thể thấy nhiều phóng viên nước ngoài dám đối mặt trước cái chết. Còn với bản thân ông, sự dũng cảm – mức độ hiểm nguy khi chụp ảnh – có phải là một tiêu chí?
- Khi chụp từ trên không thì phẩm chất dũng cảm là một tiêu chí. Thế nhưng, cũng có những thể loại ảnh chân dung, thể thao, môi trường… không liên quan gì đến sự nguy hiểm. Quan trọng là sự say mê và nhuần nhuyễn nghiệp vụ. Mặt khác, phóng viên nước ngoài khi lăn xả vào chiến trường hoặc những nơi nguy hiểm thì một bức ảnh săn được đáng giá nghìn vàng, theo đúng nghĩa đen. Trong khi đó, nhuận bút một bức ảnh ở Việt Nam thường chỉ vài chục bạc. “Đầu ra” thấp nên mình cũng không dám đầu tư “đầu vào” – tức là chọn chỗ nguy hiểm.
- Nhiếp ảnh là nghệ thuật “xa xỉ” vì đòi hỏi kỹ thuật, phương tiện hiện đại. Vậy, với nhuận bút 20.000 đồng/ảnh, ông xoay xoả thế nào với nghiệp nhiếp ảnh?
- Trong khi phóng viên nước ngoài có thể đi một chuyến rồi về vứt máy ảnh đi vì bụi bám vào ống kính, sẽ có độ dơ cơ học khiến lần chụp sau ảnh không đẹp. Ngược lại, tôi đã dùng cái Nikon FM 2 gần nửa thế kỷ. Cho nên, ảnh không như ý cũng đành chấp nhận.
VnExpress
July 19, 2008
“Nhìn từ cánh bay…”
So với nhiều phóng viên nhiếp ảnh khác, dường như Ngô Minh Đạo gặp may mắn hơn khi có hơn 10 năm được Thông tấn xã VN cử tháp tùng các vị lãnh đạo Đảng và Chính phủ đi công tác trên mọi miền đất nước và anh có cơ hội ngắm nhìn tổ quốc từ trên những cánh bay.
Vẻ đẹp quê hương huy hoàng trải dài, thơ mộng, mà cũng tựa như bức tranh thuỷ mặc đầy quyến rũ khiến anh khó kìm lòng hướng ống kính ra ngoài khuôn cửa máy bay bấm máy thật nhiều. Non xanh nước biếc của đất Việt điệp trùng nhìn từ trên cao, qua ống kính của Minh Đạo, thực hùng vĩ và trữ tình. Nói như nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt khi xem tập sách ảnh thì “càng yêu quê hương – đất nước mình nhiều hơn”.
Minh Đạo ra mắt bạn bè, đồng nghiệp tập sách ảnh “Nhìn từ cánh bay non nước Việt” (NXB Thông tấn ấn hành) với phần lớn tác phẩm đúng là chụp từ trên trời. Dấu ấn các địa danh nhiều người từng biết, từng gặp và nhiều người từng bám đất chộp bắt với các khuôn hình đẹp, nhưng qua tập sách ảnh nói trên, người xem được “bay” cùng Minh Đạo, chia sẻ với cái nhìn đầy thoáng đạt của tác giả trong muôn góc cảnh sắc kỳ thú. Những ai từng đi máy bay sẽ chẳng khó nhận thấy việc chụp ảnh từ trên cao không mấy dễ dàng, đặc biệt để lựa được khuôn hình ưng ý về bố cục và nghệ thuật.
Phải là người yêu cảnh, say nghề lắm thì hẳn Minh Đạo mới có thể công phu kiếm tìm, những góc độ đẹp ở khoảng cách đặc biệt như thế. Và người yêu nhiếp ảnh đều có thể đồng cảm với những nhận xét của nhà văn Băng Sơn về ảnh của “người chụp ảnh dưới cánh bay” quê xứ Nghệ đó: “Trái tim anh đã thành một động cơ tưng bừng và sôi sục, có rưng rưng và hồi hộp, có xao xuyến và man mác… tràn vào ống kính để lấy ra một con sông lượn giữa đồng bằng, lấy ra khóm tre mơ hồ lãng đãng, lấy ra khu hải đảo như núm vú nàng trinh nữ non tơ mà biển khơi kia là chiếc nôi ôm ấp muôn đời…”.
Với Minh Đạo, cho tới trước khi nghỉ hưu (1998), anh có gần 40 năm dọc dài trên đất Mẹ trong tư cách nhà báo – nghệ sĩ nghiếp ảnh. Những bức ảnh chụp ngành than trong những năm gian khó “vừa sản xuất, vừa chiến đấu” ở Quảng Ninh của Minh Đạo là những ảnh đẹp, sinh động, nhờ anh đã “ba cùng” hết mình cùng công nhân trên các chặng lò vùng vàng đen đông bắc. Mới đây, “Nhìn từ cánh bay non nước Việt” của Ngô Minh Đạo đã được tặng giải C “Giải thưởng xuất sắccủa Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN năm 2003″. Chỉ tiếc một điều, giá như tác giả và những người biên tập đừng tham đưa vào tập sách các bức không hẳn chụp ở tầm “nhìn từ cánh bay” thì cái tứ cho toàn bộ ấn phẩm sẽ đắc địa hơn.
Lao Động
July 18, 2008
Những bức ảnh nhìn từ cánh bay
Từ hơn 10 năm nay, Minh Đạo có may mắn được cơ quan TTXVN cử tháp tùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ đi làm việc ở các địa phương trong nước. Đây là cơ hội tốt để tình yêu quê hương, đất nước và lòng yêu nghề của Minh Đạo được nhân lên và hòa quyện cùng hơi thở của cuộc sống làm nền cho những bức ảnh mà anh thể hiện khi được ngắm nhìn đất nước từ trên những cánh bay.Trên chặng đường xuyên Việt với hàng mấy ngàn ki-lô-mét, Minh Đạo đã thỏa sức nhìn ngắm xóm làng, đồng ruộng, thành phố, đồng bằng, trung du, hải đảo… rồi ghi vào trong máy những nét kỳ thú về non sông gấm vóc của đất mẹ. Từ tấm ảnh chụp đầu tiên (sông Vàm Cỏ Đông, được tặng giải cuộc thi ảnh 3 nước Đông Dương) năm 1982, trong chuyến tháp tùng cố Tổng Bí thư Lê Duẩn từ Campuchia về cho đến những chuyến đi tiếp theo, cứ có thời cơ là Minh Đạo bấm máy. Với những tấm ảnh thành công và cả thất bại, Minh Đạo đã rút ra kinh nghiệm cho riêng mình về chụp ảnh mà chỗ đứng của người nghệ sỹ là trên những cánh bay với tất cả sự công phu, sự chắt chiu, lựa chọn và rung động đến tận nơi sâu thẳm của tâm hồn. Và kết quả là gần 100 tấm ảnh được chọn lọc từ hàng ngàn kiểu phim mà anh đã lưu giữ cẩn thận được Nhà xuất bản Thông tấn in thành tập sách ảnh mang tên Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt gần 100 trang, bìa cứng, khổ 25×25. Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã động viên, góp ý, tạo điều kiện cho Minh Đạo sáng tác đã ghi trong bìa 3 của cuốn sách: “Xem tập sách ảnh phong cảnh của nhà báo – nghệ sỹ Minh Đạo, tôi càng yêu quê hương – đất nước mình nhiều hơn”.
Có thể nói đây là tập sách ảnh đầu tiên khá đầy đủ và phong phú về non nước Việt được chụp từ trên cánh bay và được in thành sách để giới thiệu với bạn đọc. Đây cũng là kết quả của nhiều chuyến lao động nghệ thuật trong những điều kiện đặc biệt và người nghệ sỹ đã bấm máy trong tiếng nổ của động cơ máy bay, tiếng gió rít giữa không trung và sự tròng trành của chiếc “lên thẳng” khi vượt qua “ổ gà không khí” ở độ cao mấy ngàn mét.
Cảm ơn Minh Đạo về sự lao động vất vả và cả nguy hiểm, trong lúc cúi lom khom qua cửa “tò vò” hoặc tự khóa tay mình vào càng máy bay để chọn đúng thời cơ bấm máy để có một dòng sông Vàm Cỏ Đông như dải lụa giữa đồng bằng; một giàn khoan dầu khí đồ sộ giữa trùng khơi của mỏ Bạch Hổ; một vịnh Hạ Long cạn đẹp và giàu chất thơ ở Ninh Bình; một vùng ruộng bậc thang Sa Pa như bức tranh thủy mạc lấp lánh nước trời; một Tứ giác Long Xuyên mới được khai hoang với những thửa ruộng vuông vắn xen kẽ các bờ vùng, bờ thửa có hàng cây xanh thẳng tắp; một đập nước Phú Ninh đang oằn mình chống chọi với cơn đại hồng thủy; một vùng muối Quỳnh Lưu chi chít những ô vuông nối nhau và kéo dài về phía chân trời; một khu công nghiệp Bình Dương với những nhà máy lớn mái lợp tôn đỏ rực rỡ dưới ánh nắng chiều; một thủy điện Hòa Bình tung nước trắng xóa ở các cửa xả lũ; một đường lên Tây Bắc ngoằn ngoèo, khúc khuỷu giữa núi rừng trùng điệp gợi nhớ về một thời cả nước hành quân lên giải phóng Điện Biên năm nào và những thành phố, làng mạc, công trình xây dựng, vùng cây công nghiệp…
Cuốn sách ảnh Nhìn từ cánh bay – Non nước Việt của Minh Đạo đã được giới thiệu rộng rãi cả trong nước và nước ngoài. Đông đảo người Việt sống ở Mỹ, Nhật Bản, Pháp, Hà Lan… đã đón nhận quyển sách một cách trân trọng và coi đó là cơ hội để hiểu thêm về quê hương, đất nước thân yêu của mình
Nguyễn Tử Nên, CAND
